गण्डकी –कास्कीको माछापुच्छ्रे गाउँपालिका–३ घाचोकको माछापुच्छ्रे एकता दूग्ध उत्पादक सहकारी संस्था लिमिटेडबाट दैनिक आठ सय लिटर दूध पोखरा आइपुग्छ। त्यो मध्ये सात सय लिटर दूध जिल्ला सहकारी सघं लि, कास्की द्वारा सञ्चालित सहकारी डेरी उद्योगले खरिद गर्छ।

उक्त सहकारीले बाँकी दूध निजी डेरी उद्योगलाई बिक्री गर्दै आएको छ। सहकारीका सचिव पदम नेपालीका अनुसार गाउँमा उत्पादित दूध घाचोकमा रहेका दुईवटा सङ्कलन केन्द्र मार्फत बजार पठाउने गरिएको छ। “सुरूमा ६० लिटरबाट सुरू गरिएकामा अहिले दैनिक आठ सय लिटर दूध बजार पुग्छ”, उहाँले भन्नुभयो, “व्यावसायिक गाईभैँसी पाल्ने किसान पनि थपिँदै जानु भएको छ, सरकारले तोकेको मूल्य नियमति रूपमा पाए पछि दूग्ध किसान सन्तुष्ट हुनुहुन्छ।”

दूधमा हुने ‘ल्याक्टो’ र ‘फ्याट’ जाँचको आधारमा प्रतिलिटर रू ६८ देखि रू ७३ सम्म किसानले पाउने गरेको सचिव नेपालीले बताए। डेरी उद्योगले प्रतिलिटर रू ७४र७५ सम्ममा सहकारीबाट दूध खरिद गर्ने गरेको उनको भनाइ छ।

पोखराको सहकारी डेरी उद्योगलाई मासिक सात सय लिटर दूध उपलब्ध गराउने सम्झौता अनुसार कारोबार भइरहेको सचिव नेपालीले बताए। उक्त उद्योगमा आठ वटा दूध्य उत्पादक सहकारीले दैनिक रूपमा दूध उपलब्ध गराउँदै आएका छन्। उद्योगका सुपर भाइजर कृष्ण अधिकारीले ती सहकारी संस्थाबाट दिनमा ३५ सय देखि चार हजार लिटरसम्म दूध आउने गरेको जानकारी दिए।

“उद्योगले महिनामा झण्डै एक करोड रूपैयाँ बराबरको दूध किसानबाट खरिद गर्छ”, उहाँले भन्नुभयो, “बिक्री पनि सरकारले तोकेको उपभोक्ता मूल्य अनुसार भइरहेको छ।”

डेरी उद्योगले दिनमा झण्डै रू तीन लाख बराबरको दूध गाउँका किसानबाट ल्याउने गरेको छ। सरकारले तोकेको दरमा दूधको भुक्तानी हरेक १५।१५ दिनमा किसानलाई उपलब्ध गराउने गरिएको उद्योगका सुपरभाइजर अधिकारीले बताए।

माछापुच्छ्रे गाउँपालिका सहित पोखरा महानगरपालिका भित्र पर्ने हेम्जा, सुइखेत, पुम्दीभुम्दी र कास्कीकोट बाट दूध उद्योगमा भित्रने गरेको छ। सहकारीले किसानबाट सङ्कलन गरेर ल्याएको दूधलाई प्रशोधन र गुणस्तर सुनिश्चित गरेर मात्र बजारमा बिक्री गर्ने गरेको उद्योगका सुपरभाइजर अधिकारीले बताए।

खाद्य तथा गुणस्तर नियन्त्रण कार्यालयले तय गरेको मापदण्ड अनुसार नै उद्योगले विभिन्न दूग्धजन्य वस्तुको उत्पादन तथा बिक्रीवितरण गर्दै आएको उनको भनाइ छ। उद्योगले कच्चा दूधलाई प्रशोधन गरेर दैनिक दुई हजार लिटर सम्म बजारमा बिक्री गर्दै आएको छ।

दूध बाहेक पनिर, दही, नौनी लगायत वस्तु डेरीले उत्पादन गर्दै आएको छ। रू दुई करोड बराबरको अत्याधुनिक उपकरण जडित उद्योगबाट छिट्टै खुवा र आइसक्रिम पनि उत्पादनको लक्ष्य लिइएको छ। विसं २०५७ मा स्थापित उक्त डेरी उद्योगले दूग्धजन्य वस्तु बेचेर मासिक आठ देखि दश लाख सम्म मुनाफा आर्जन गर्ने गरेको छ। उद्योगमा दस जनाले प्रत्यक्ष रोजगारी पाएका छन्।

डेरी उद्योगका लागि दुई वर्षअघि नेपाल सरकारले ‘नेपाल लाइभस्टक सेक्टर इनोभेसन आयोजना मार्फत रू एक करोड अनुदान उपलब्ध गराएको सघंका अध्यक्ष सावित्रा कोइरालाले बताए।

पाँच वर्ष अघि कास्की स्थित सहकारी रजिष्ट्रार कार्यालयले पनि उपकरण खरिदका लागि रू १४ लाख सहयोग गरेको उनको भनाइ छ। पोखरा महानगरपालिका–७ स्थित सङ्घको आफ्नै कार्यालय भवन परिसरमा डेरी उद्योग सञ्चालित छ।