काठमाडौं । बूढीगण्डकी नदीमा आइतबार आएको बाढीको सम्भावित कारण हिमपहिरो वा चट्टानी पहिरो भएको जल विज्ञान तथा जलस्रोत अनुसन्धान केन्द्रले जनाएको छ। केन्द्रले सार्वजनिक गरेको बाढीसम्बन्धी स्थिति प्रतिवेदनमा माथिल्लो जलाधार क्षेत्रमा भएको नयाँ हिमपातपछि ठूलो हिमपहिरो वा चट्टानी पहिरो सुरु भएको देखिएको उल्लेख छ।
.gif)
केन्द्रको भौगोलिक तथा भौगर्भिक विश्लेषणअनुसार अक्टोबर ६ को स्याटेलाइट तस्बिरमा बाढीको उद्गमस्थलको माथिल्लो भागमा हल्का हिउँ र चट्टानी ढलान मात्र देखिएको थियो। तर, अक्टोबर १० को तस्बिरमा उक्त क्षेत्रमा व्यापक नयाँ हिमपात भएको र सोही उच्च भागबाट ठूलो हिमपहिरो वा चट्टानी पहिरो सुरु भएको देखिएको केन्द्रले जनाएको छ।
प्रतिवेदनअनुसार माथिल्लो हिमशिखरबाट सुरु भएको गेग्रान बहावको बाटो स्याटेलाइट तस्बिरमा गाढा कालो रेखाका रूपमा देखिएको छ। उक्त बहाव ठाडो खोँच हुँदै तीव्र गतिमा तलतिर झरेको विश्लेषण गरिएको छ।
केन्द्रका अनुसार भीषण हिमपहिरो वा लेदो पहिरोले आफ्नो मार्गमा रहेका वनस्पति र माटोसमेत बगाएर लगेको संकेत तस्बिरले देखाएको छ। यसरी बगेको लेदो, ढुङ्गा र अन्य गेग्रान तल्लो क्षेत्रमा पुग्दा बहावको मात्रा र प्रभाव थप बढेको हुन सक्ने देखिएको छ।
बहावसँगै आएको गेग्रान चुम्लिङ र रिप्चेत नजिकै मुख्य नदीको दोभानमा पुगेर थुप्रिएको केन्द्रको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ। तल्लो उपत्यकामा बनेको गेग्रानको थुप्रोले केही समयका लागि नदीको प्राकृतिक बहावमा अवरोध सिर्जना गरेको केन्द्रले जनाएको छ।
नदीको बहावमा यसरी अवरोध उत्पन्न हुँदा पानी अस्थायी रूपमा थुनिन सक्ने र त्यसपछि एक्कासि बहाव बढेर बाढीको रूप लिन सक्ने सम्भावनालाई पनि केन्द्रले संकेत गरेको छ। यद्यपि, बाढीको वास्तविक कारण, बहावको प्रकृति र क्षतिको अवस्थाबारे थप प्राविधिक अध्ययन आवश्यक हुन सक्छ।
हिमाली तथा उच्च पहाडी क्षेत्रमा हिमपात, हिमपहिरो, चट्टानी पहिरो र गेग्रान बहावजस्ता प्राकृतिक घटनाले नदीको बहावमा अचानक परिवर्तन ल्याउन सक्छन्। यस्ता घटनाले तल्लो तटीय क्षेत्रमा बसोबास गर्ने समुदाय, सडक तथा पुलजस्ता पूर्वाधार र जलस्रोत आयोजनामा जोखिम निम्त्याउन सक्छन्।
बूढीगण्डकीमा आएको बाढीबारे केन्द्रले सार्वजनिक गरेको प्रतिवेदनले स्याटेलाइट तस्बिर र भौगोलिक विश्लेषणका आधारमा सम्भावित घटनाक्रम औँल्याएको छ। घटनाको विस्तृत कारण र प्रभावबारे थप अध्ययन तथा सम्बन्धित निकायको प्राविधिक मूल्याङ्कनले थप स्पष्टता दिन सक्नेछ।
