शिव न्यौपाने, मेलबर्न (अस्ट्रेलिया) । विश्वव्यापी खानामा नेपालको पहिलो खाद्य शब्दकोश ‘फलाङ खाना शब्दकोश’ का लेखक शिव न्यौपानेले नेपाली सेफ राजकुमार (आरके) लामाको जीवनकथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको प्रेरणादायी फिल्म बन्न योग्य रहेको विश्वास व्यक्त गरेका छन्। न्यौपानेका अनुसार, आरके लामाको संघर्ष, दृढता र सफलता ओस्कर नामांकन योग्य कथानक बन्न सक्छ।
.gif)
सेफ आरके लामाको जन्म वि.सं. २०४१ मा काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाको भुम्लु वडा नं. ५ मा आर्थिक रूपमा विपन्न परिवारमा भएको थियो। कक्षा १० उत्तीर्ण गरेपछि, केवल १६ वर्षको उमेरमा उनले आफ्ना बुबाले दिएको २०० रुपैयाँ लिएर काठमाडौं प्रवेश गरे। राजधानी पुगेपछि, उनले रेस्टुरेन्टहरूमा भाँडा माझ्ने काम खोज्दै घर–घर धाए।
निरन्तर भोकमरी, रोजगारीको अभाव र परिवारबाट सहयोग गर्न नसक्ने अवस्थाका बीच, जीविकोपार्जन नै उनका लागि सबैभन्दा ठूलो प्राथमिकता बन्यो। धेरै ठाउँमा अस्वीकृत हुनुपरे पनि उनको आत्मविश्वास र दृढ संकल्प कमजोर भएन। अन्ततः उनले भाँडा माझ्ने काम पाए, जुन उनको जीवनको महत्वपूर्ण मोड सावित भयो।
त्यस समयमा भाँडा माझ्ने कामलाई हेय दृष्टिले हेरिन्थ्यो। कतिपयले उनको खिल्ली उडाए र गाउँमा परिवारलाई समेत अपमानजनक सूचनाहरू पुर्याए। तर आरके लामा यिनै चुनौतीलाई आफ्नो प्रेरणामा बदल्दै अघि बढिरहे।
आफ्नो करियरलाई नयाँ उचाइमा पुर्याउने लक्ष्य सहित उनले तारा रेटेड होटलहरूमा काम गर्ने चाहना राखे। यद्यपि, नातावाद र पक्षपातका कारण त्यस्ता प्रतिष्ठानमा अवसर पाउन कठिन भयो। यस यात्रामा उनलाई काका सूर्य बोम्जन, जंगल रिसोर्टका कर्पोरेट निर्देशक राजकुमार केसी तथा माननीय कुमार गिरीको सहयोग प्राप्त भयो, जसले उनलाई उत्कृष्ट भोजन प्रतिष्ठानमा रोजगारी दिलाउन भूमिका खेले।
पछिल्लो चरणमा आरके लामा अन्तर्राष्ट्रिय खानाको अनुभव लिन थाइल्याण्ड पुगे, जहाँ उनले दुई वर्ष काम गरे। त्यसपछि नेपाल फर्किएर, रेशम लामाको सिफारिसमा पोखरामा आफ्नै पाककला उद्यम सुरु गरे।
खाडी मुलुकमा शारीरिक श्रम गर्न जाने धेरै समकालीनहरूभन्दा फरक बाटो रोज्दै, आरके लामाले सीप, सिर्जनशीलता र स्वास्थ्यलाई प्राथमिकतामा राखे। असंख्य अवरोधका बाबजुद उनी आज एक चर्चित र प्रेरणादायी सेफका रूपमा स्थापित भएका छन्।
फलाङ फूड डिक्सनरीका लेखक शिव न्यौपानेले आरके लामा सँगको अन्तरक्रियाबाट उनका संघर्ष र सफलताका गहिरा पाटा नजिकबाट नियालेका छन्। न्यौपानेको विश्वास छ, यदि नेपाल सरकारले यस्तै जोश, सीप र उद्यमशीलता भएका १०० सेफ पहिचान र प्रोत्साहन गर्न सके, नेपालले विश्वस्तरीय पाककला मापदण्ड स्थापना गर्न सक्छ।
हाल सेफ आरके लामा पोखराको सिर्जना चोकस्थित आरके हस्पिटालिटी का संस्थापक हुन्। संस्थाले CTEVT मान्यता प्राप्त एक वर्षे व्यावसायिक पाककला तालिम प्रदान गर्दछ। तालिममा खाना पकाउने सीप, बरिस्टा कफी बनाउने कला तथा महाद्वीपीय खाना—विशेषगरी इटालियन—तीन महिनासम्म अध्यापन गराइन्छ।
भर्नाका लागि कार्यात्मक अंग्रेजी ज्ञान, राम्रो स्वास्थ्य अवस्था र सकारात्मक कार्य–मनोवृत्ति आवश्यक पर्ने बताइएको छ। ग्रामीण पृष्ठभूमिबाट उठेर नेपालको इन्टरनेट सनसनी सेफ बन्नु सामान्य उपलब्धि होइन। अझ महत्वपूर्ण कुरा, आरके लामाले दर्जनौं युवालाई साप्ताहिक रूपमा सीप, अवसर र आत्मविश्वास प्रदान गरिरहेका छन्, जुन नेपाली पाककला क्षेत्रका लागि दीर्घकालीन सम्पत्ति बन्नेछ।
