काठमाडौं । युक्रेनको राजधानी किभसहित विभिन्न क्षेत्रमा रुसी क्षेप्यास्त्र तथा ड्रोन आक्रमण हुँदा सर्वसाधारणको ज्यान गएको छ भने आवासीय भवन र ऊर्जा पूर्वाधारमा क्षति पुगेको छ। युद्ध अन्त्यका लागि कूटनीतिक पहल भइरहेका बेला भएका यी आक्रमणले शान्तिको सम्भावनामाथि पुनः प्रश्न उठाएको छ।

अक्टोबर २१ मा भएका आक्रमणमा युक्रेनी अधिकारीहरूका अनुसार पाँच जनाको मृत्यु भएको र दर्जनौँ मानिस घाइते भएका छन्। एसोसिएटेड प्रेस (एपी) र रोयटर्सका समाचारअनुसार आक्रमणमा किभ तथा उत्तरपूर्वी खार्किभ क्षेत्र प्रभावित भएका छन्। ऊर्जा केन्द्रहरूमा समेत प्रहार भएपछि आउँदो जाडोमा विद्युत् आपूर्ति र सर्वसाधारणको जनजीवन थप प्रभावित हुन सक्ने चिन्ता बढेको छ। <Cite refs={["turn262460news24","turn262460news25","turn262460search7"]}/>

युद्ध अन्त्य गर्न त्रिपक्षीय वार्ताको पहल

रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले अमेरिकी विशेष दूत स्टिभ विटकफसँगको भेटपछि रुस, युक्रेन र अमेरिकाबीच त्रिपक्षीय वार्ता पुनः सुरु गर्न सैद्धान्तिक सहमति जनाएको क्रेमलिनका अधिकारीहरूले बताएका छन्।

अक्टोबर २१ मा रुसको सेन्ट पिटर्सबर्गमा भएको भेटमा युद्ध अन्त्य गर्ने सम्भावना र युद्धपछिको सुरक्षा व्यवस्थाबारे छलफल भएको थियो। प्रस्तावित वार्ता नोभेम्बरको मध्यतिर हुन सक्ने बताइएको छ। युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले पनि कूटनीतिक पहललाई समर्थन गरेका छन्।

यद्यपि, वार्ताको तयारी हुँदैमा युद्ध अन्त्य हुने निश्चित छैन। भूभागको विवाद, युक्रेनको सुरक्षा प्रत्याभूति र युद्धविरामको कार्यान्वयन कसरी गर्ने भन्ने विषय अझै चुनौतीका रूपमा छन्। <Cite refs={["turn262460news24","turn262460search4","turn262460search5"]}/>

किन रोकिएको छैन रुस–युक्रेन युद्ध?

रुसले सन् २०२२ फेब्रुअरी २४ मा युक्रेनमाथि व्यापक सैन्य आक्रमण सुरु गरेको थियो। त्यसअघि सन् २०१४ मा क्राइमिया रुसको नियन्त्रणमा गएपछि पूर्वी युक्रेनको डोनबास क्षेत्रमा पनि द्वन्द्व चर्किएको थियो।

युक्रेनले आफ्नो सार्वभौमसत्ता र भौगोलिक अखण्डताको रक्षा गर्दै आफूले चाहेको अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध कायम गर्न पाउनुपर्ने अडान राख्दै आएको छ। अर्कोतर्फ, रुसले युक्रेनको नेटोसँगको निकटतालाई आफ्नो सुरक्षा चासोसँग जोड्दै आएको छ।

दुवै पक्षका अडानबीच स्थायी सहमति हुन नसक्दा युद्ध लम्बिँदै गएको छ। यसअघि भएका वार्ताबाट कैदी साटासाटजस्ता सीमित विषयमा सहकार्य भए पनि व्यापक शान्ति सम्झौता हुन सकेको छैन।

युद्धले अर्थतन्त्रमा गहिरो असर

रुस–युक्रेन युद्धले आवास, ऊर्जा, यातायात, उद्योग तथा सार्वजनिक सेवामा ठूलो क्षति पुर्‍याएको छ। युद्धका कारण लाखौँ मानिस विस्थापित भएका छन् भने धेरै परिवारले आफ्ना आफन्त र घर गुमाएका छन्।

ऊर्जा पूर्वाधारमा बारम्बार हुने आक्रमणले चिसो मौसममा सर्वसाधारणको जीवन थप कठिन बनाउन सक्छ। विद्युत्, ताप आपूर्ति र यातायात सेवा प्रभावित हुँदा उद्योग तथा व्यापारमा समेत नकारात्मक असर पर्ने जोखिम रहन्छ।

युद्धको असर युक्रेन र रुसमा मात्र सीमित छैन। ऊर्जा, खाद्यान्न, मल तथा अन्तर्राष्ट्रिय ढुवानीको मूल्यमा हुने उतारचढावले विश्व अर्थतन्त्रलाई समेत प्रभावित पार्दै आएको छ।

शान्तिको सम्भावना कति?

प्रस्तावित त्रिपक्षीय वार्ताले युद्ध अन्त्यको कूटनीतिक प्रयासलाई नयाँ गति दिन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ। तर स्थायी शान्तिका लागि युद्धविराम, कब्जामा रहेका क्षेत्रको भविष्य, युक्रेनको सुरक्षा प्रत्याभूति र सम्झौता कार्यान्वयनको प्रभावकारी संयन्त्रबारे सहमति आवश्यक हुनेछ।

किभमा आक्रमण भइरहेका बेला वार्ताको पहल अघि बढ्नु युद्धको जटिल यथार्थ हो। राजनीतिक नेतृत्वबीच सहमति बने पनि त्यसलाई व्यवहारमा उतार्न दुवै पक्षको प्रतिबद्धता आवश्यक पर्छ।

युक्रेनी नागरिकका लागि शान्ति भनेको केवल कूटनीतिक सम्झौता होइन; सुरक्षित घर, पुनर्मिलन भएका परिवार र आक्रमणको डरबिना बाँच्न पाउने अवसर पनि हो।स्रोतः एसोसिएटेड प्रेस (एपी), रोयटर्स तथा अन्य अन्तर्राष्ट्रिय समाचार एजेन्सीहरू।