काठमाडौं । पेट्रोलको बढ्दो खर्च, विद्युतीय सवारीप्रतिको आकर्षण र वातावरणमैत्री यातायातको आवश्यकता बढ्दै जाँदा नेपालमा पुराना पेट्रोल तथा आन्तरिक दहन इन्जिन भएका सवारीलाई विद्युतीयमा रूपान्तरण गर्ने अवधारणाले पनि चर्चा पाउन थालेको छ।यही क्षेत्रमा पिटस्टपले पेट्रोलबाट चल्ने पुराना सवारीलाई विद्युतीय सवारीमा रूपान्तरण गर्ने सेवा उपलब्ध गराउँदै आएको छ। नयाँ विद्युतीय गाडी नै किन्नुपर्ने विकल्पको सट्टा राम्रो अवस्थामा रहेका पुराना गाडीलाई आवश्यक प्राविधिक प्रक्रिया पूरा गरी विद्युतीय सवारीमा रूपान्तरण गर्ने अवधारणाले आफ्नो मनपर्ने पुरानो गाडीलाई निरन्तर प्रयोग गर्न चाहने ग्राहकलाई आकर्षित गर्न सक्ने कम्पनीको भनाइ छ ।

कसरी गरिन्छ ?

विद्युतीय रूपान्तरणलाई सामान्य रूपमा पेट्रोल इन्जिन निकालेर विद्युतीय मोटर जडान गर्ने कामका रूपमा बुझिए पनि यो त्यसभन्दा धेरै प्राविधिक प्रक्रिया हो।पुरानो पेट्रोल गाडीलाई विद्युतीयमा रूपान्तरण गर्दा इन्जिन, इन्धन प्रणाली, धुवाँ निकाल्ने प्रणालीलगायत आवश्यक पुराना उपकरण हटाइन्छ। त्यसपछि विद्युतीय मोटर, ब्याट्री, मोटर नियन्त्रक, चार्जर तथा आवश्यक विद्युतीय उपकरण जडान गरिन्छ।त्यससँगै गाडीको तार जडान, ब्रेक प्रणाली, ताप व्यवस्थापन, तौलको सन्तुलन तथा सुरक्षा प्रणालीलाई पनि ध्यान दिनुपर्ने हुन्छ।यसैगरी विद्युतीय रूपान्तरणमा सबैभन्दा महत्वपूर्ण उपकरणमध्ये ब्याट्री पनि एक हो। गाडीको आकार, तौल, प्रयोगको उद्देश्य र उपलब्ध स्थानअनुसार ब्याट्रीको क्षमता निर्धारण गर्नुपर्ने हुन्छ।

ब्याट्रीको क्षमताले गाडीको कार्यक्षमता र एकपटक चार्ज गरेपछि गुड्न सक्ने दूरीमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्छ। ब्याट्रीलाई सुरक्षित राख्न त्यसको आवरण, इन्सुलेसन तथा विद्युतीय सुरक्षा प्रणालीको उचित व्यवस्थापन आवश्यक हुन्छ।गाडीको तौल र प्रयोगको उद्देश्यअनुसार विद्युतीय मोटर छनोट गर्नुपर्छ। मोटरको शक्ति र टर्क गाडीसँग नमिले कार्यक्षमतामा समस्या आउन सक्छ।मोटरसँगै रहने नियन्त्रकले ब्याट्रीबाट आउने विद्युतीय शक्तिलाई मोटरको आवश्यकताअनुसार व्यवस्थापन गर्छ। त्यसैले मोटर, नियन्त्रक र ब्याट्रीबीचको सही मिलान विद्युतीय रूपान्तरणको महत्वपूर्ण प्राविधिक पक्ष हो।

ब्याट्री सुरक्षा प्रणालीमा विशेष ध्यान

ब्याट्रीबाट चल्ने गाडीमा ब्याट्री व्यवस्थापन प्रणाली महत्वपूर्ण सुरक्षा तथा निगरानी उपकरण हो। यसले ब्याट्रीका विभिन्न कोषको अवस्था निगरानी गर्ने, चार्ज तथा डिस्चार्ज प्रक्रियालाई व्यवस्थापन गर्ने र ब्याट्री सुरक्षामा सहयोग गर्छ।यससँगै फ्युज, कन्ट्याक्टर, विद्युतीय पृथकीकरण तथा उच्च भोल्टेज सुरक्षा प्रणालीको उचित व्यवस्थापन पनि आवश्यक हुन्छ।यसैगरी विद्युतीय रूपान्तरणको अर्को आकर्षक पक्ष भनेको ग्राहकले आफ्नो मनपर्ने पुरानो गाडीको बाहिरी डिजाइन र पहिचान कायम राख्दै त्यसलाई नयाँ प्रविधिमा लैजान सक्नु हो।यसले पुरानो गाडी छाडेर नयाँ गाडी किन्नुपर्ने अवस्थाको विकल्प पनि प्रस्तुत गर्न सक्छ।पिटस्टपले रूपान्तरण प्रक्रियामा गाडीको अवस्था परीक्षण, आवश्यक उपकरण छनोट, जडान, विद्युतीय प्रणाली एकीकरण, परीक्षण तथा अन्तिम निरीक्षणजस्ता चरणलाई महत्व दिने बताएको छ।

नेपालमा विद्युतीय रूपान्तरणको सम्भावना

नेपालमा विद्युतीय सवारीको प्रयोग बढिरहेको अवस्थामा विद्युतीय रूपान्तरणले पुराना गाडीलाई पुनः प्रयोगमा ल्याउने नयाँ सम्भावना खोल्न सक्ने देखिएको कम्पनीको भनाइ छ ।तर गाडीलाई विद्युतीयमा रूपान्तरण गर्दा कार्यक्षमतासँगै सुरक्षा, ब्याट्रीको गुणस्तर, विद्युतीय सुरक्षा, ब्रेक प्रणाली, गाडीको तौल सन्तुलन तथा प्रचलित कानुनी र दर्ता मापदण्डलाई समेत ध्यान दिनुपर्ने हुन्छ।यसका लागि अनुभवी प्राविधिक र उचित इन्जिनियरिङ प्रक्रियाको आवश्यकता हुन्छ। पिटस्टपको विद्युतीय रूपान्तरण सेवाले नेपालमा रहेका पुराना पेट्रोल गाडीलाई नयाँ विद्युतीय प्रविधिसँग जोड्ने प्रयास गरेको छ। अभियानअन्तर्गत पहिलो १०० गाडीका लागि आकर्षक छुट उपलब्ध गराइने बताइएको छ।