काठमाडौँ । कवि सिद्धिचरण श्रेष्ठ ले वर्णन गरेझैँ वसन्त ऋतु प्रकृतिमा मात्र होइन, अर्थतन्त्रमा पनि नवजीवन लिएर आउने समय मानिन्छ। हरेक वर्ष मार्च २१ वा २२ देखि सूर्य उत्तरायणतर्फ लागेसँगै प्राविधिक रूपमा वसन्त ऋतु सुरु हुन्छ भने नेपाली परम्परा अनुसार माघ शुक्ल पञ्चमी अर्थात् वसन्त पञ्चमीदेखि यसको सांस्कृतिक आरम्भ मानिन्छ।
.gif)
कृषि क्षेत्रमा उत्साह वसन्तको आगमनसँगै विशेषगरी तराई–मधेस क्षेत्रमा कृषि गतिविधि बढ्न थालेको छ। रुखबिरुवामा नयाँ पालुवा लाग्ने, आँपमा मञ्जरी देखिनु, पलाँस र सिमल फुल्नुजस्ता प्राकृतिक संकेतले किसानमा आशा जगाएको छ। मौरी, भमरा र पुतलीहरूको सक्रियतासँगै परागसेचन बढ्दा फलफूल उत्पादनमा सकारात्मक प्रभाव पर्ने कृषि विज्ञहरूको भनाइ छ।
यस मौसममा गहुँ, तोरीलगायतका बाली भित्र्याउने र तरकारी खेती विस्तार गर्ने काम तीव्र हुन्छ। त्यसले ग्रामीण अर्थतन्त्र चलायमान बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।
पर्यटन र व्यापारमा चलायमानता हरियाली, सुहाउँदो मौसम र उत्सवको माहोलले आन्तरिक पर्यटनमा वृद्धि हुने देखिएको छ। वसन्त ऋतुमा मनाइने होली पर्वले बजारमा रङ, कपडा, मिठाइ तथा मनोरञ्जन क्षेत्रको कारोबार बढाउने व्यवसायीहरूको विश्वास छ।
वन–जंगलमा पलाँसको रङीन फूल र कोइलीको कूजनले आकर्षण थपेसँगै पर्यटकीय गन्तव्यहरूमा आगन्तुकको चहलपहल बढ्न थालेको छ।
सांस्कृतिक र शैक्षिक महत्व वसन्त पञ्चमीका दिन वाणीकी देवी सरस्वती को पूजा गरिन्छ। धार्मिक विश्वासअनुसार यस दिन शिक्षा आरम्भ गर्नु शुभ मानिन्छ। विद्यालय तथा कलेजहरूमा विशेष कार्यक्रम आयोजना गरिँदा शैक्षिक सामग्रीको बिक्रीसमेत बढ्ने गरेको व्यापारीहरू बताउँछन्।
ज्योतिषीय र सामाजिक प्रभाव ज्योतिष शास्त्र अनुसार वसन्त ऋतु सन्तुलित वातावरणको प्रतीक हो। यस अवधिमा जन्मिएका व्यक्तिहरू बुद्धिमान, हँसमुख र कलाप्रेमी हुने विश्वास गरिन्छ। यस्तो सकारात्मक धारणा समाजमा उल्लास र आशावादिता बढाउने कारक बनेको देखिन्छ।
वसन्त ऋतु केवल प्राकृतिक सौन्दर्यको प्रतीक मात्र होइन, कृषि उत्पादन, पर्यटन, व्यापार र सांस्कृतिक गतिविधिमा समेत उल्लेखनीय प्रभाव पार्ने समय हो। प्रकृतिसँगको सन्तुलन र प्रेमले मात्र दिगो विकास सम्भव हुने सन्देश पनि यस ऋतुले दिन्छ।
राग, रङ र उत्सवको यो मौसमले अर्थतन्त्रमा पनि नयाँ बहार ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
