अर्थसमाचार, काठमाडौं

नेपालीहरूको महान् पर्व बडादशैंले घरपरिवार, आफन्तजन र समाजलाई आपसी प्रेम, सद्भाव, एकता र आत्मीयताको सूत्रमा बाँध्ने विश्वास गरिन्छ। असत्यमाथि सत्यको विजय, अन्यायमाथि न्यायको जित तथा नकारात्मकतामाथि सकारात्मकताको प्रतीकका रूपमा मनाइने दशैंले हरेक नेपालीको जीवनमा सुख, शान्ति, समृद्धि र नयाँ आशा सञ्चार गरोस्।

दशैं केवल टीका, जमरा र नयाँ लुगा लगाउने पर्व मात्र होइन, यो पारिवारिक पुनर्मिलन, सम्बन्धको नवीकरण, सामाजिक सद्भाव र सांस्कृतिक पहिचानसँग जोडिएको महत्वपूर्ण अवसर पनि हो। व्यस्त दैनिकीका कारण टाढिएका परिवारका सदस्यहरू एकै ठाउँमा भेला हुने, मान्यजनबाट आशीर्वाद लिने, आफूभन्दा सानालाई माया र सद्भाव बाँड्ने तथा पुराना मनमुटाव बिर्सेर सम्बन्धलाई अझ प्रगाढ बनाउने अवसरका रूपमा पनि दशैंको विशेष महत्व छ।

यस पावन अवसरमा सबै नेपालीले दशैंलाई भव्यताका साथ मनाउनुका साथै सभ्यता, मर्यादा र जिम्मेवारीलाई पनि उत्तिकै महत्व दिन आवश्यक छ। चाडपर्वको वास्तविक खुसी देखावटी खर्च, प्रतिस्पर्धा वा भड्किलो उत्सवमा होइन, परिवारसँग बिताएका आत्मीय क्षण, समाजमा बाँडिएको खुसी र एकअर्काप्रतिको सम्मानमा निहित हुन्छ।

संस्कार, संस्कृति र परम्पराको संरक्षण गरौँ

नेपाल विविध जातजाति, भाषा, धर्म, संस्कृति र परम्पराले सम्पन्न देश हो। दशैंले नेपाली समाजको सांस्कृतिक विविधताभित्र रहेको आपसी सम्मान र सहअस्तित्वको भावनालाई अझ बलियो बनाउन सहयोग पुर्‍याउँछ। आफ्ना परम्परा र संस्कारलाई जगेर्ना गर्दै नयाँ पुस्तालाई तिनको महत्व बुझाउनु हाम्रो साझा दायित्व हो।

दशैं मनाउने शैली र परम्परा समुदाय, क्षेत्र तथा परिवारअनुसार फरक हुन सक्छन्। ती विविधताको सम्मान गर्दै एकअर्काको आस्था र विश्वासप्रति सहिष्णु बन्नु नै सभ्य समाजको पहिचान हो। चाडपर्वलाई सामाजिक विभाजनको कारण नभई आपसी सम्बन्ध सुदृढ गर्ने माध्यम बनाउनुपर्छ।

टीका, जमरा र आशीर्वादसँगै अग्रजप्रतिको सम्मान, बालबालिकाप्रतिको स्नेह तथा परिवारका सबै सदस्यबीचको आत्मीयता दशैंका महत्वपूर्ण पक्ष हुन्। यस्ता सांस्कृतिक मूल्यलाई व्यवहारमा उतार्न सके पर्वको वास्तविक महत्व अझ बढ्नेछ।
खर्चमा संयम, खुसीमा समानता

पछिल्लो समय चाडपर्वमा हुने अनावश्यक खर्च, देखासिकी र आर्थिक प्रतिस्पर्धाले कतिपय परिवारमा आर्थिक दबाब सिर्जना गर्ने गरेको छ। आम्दानी र क्षमताभन्दा बढी खर्च गरेर दशैं मनाउनुभन्दा आफ्नो आर्थिक अवस्थाअनुसार योजनाबद्ध रूपमा पर्व मनाउनु बुद्धिमानी हुन्छ।

दशैंका नाममा ऋणको भार बढाउने, अनावश्यक वस्तु खरिद गर्ने वा सामाजिक प्रतिष्ठाका लागि खर्चको प्रतिस्पर्धा गर्ने प्रवृत्तिलाई निरुत्साहित गर्नुपर्छ। बालबालिकालाई खुसी बनाउने, परिवारसँग समय बिताउने, मिठोमसिनो खाने र मान्यजनको आशीर्वाद लिने कुराका लागि अत्यधिक खर्च आवश्यक पर्दैन।

आर्थिक रूपमा कमजोर, विपन्न, असहाय तथा विपद्बाट प्रभावित परिवारलाई पनि दशैंको खुसीमा सहभागी गराउनु मानवीय दायित्व हो। आफ्नो घरमा खुसी मनाउँदै गर्दा छिमेकमा कोही अभावमा छन् कि भन्ने सोच राख्न सके चाडपर्वको सामाजिक महत्व अझ गहिरो बन्नेछ।

सुरक्षित र जिम्मेवार दशैं मनाऔँ

चाडपर्वको समयमा सडकमा सवारीसाधनको चाप बढ्ने, लामो दूरीको यात्रा गर्ने यात्रुको संख्या बढ्ने तथा विभिन्न कारणले दुर्घटनाको जोखिमसमेत बढ्न सक्छ। त्यसैले यात्रामा निस्कनुअघि सवारीसाधनको अवस्था जाँच गर्ने, ट्राफिक नियम पालना गर्ने, क्षमताभन्दा बढी यात्रु नराख्ने र मादक पदार्थ सेवन गरेर सवारी नचलाउने विषयमा सबै सचेत हुनुपर्छ।

त्यस्तै, मदिरा सेवनका कारण हुने झैझगडा, घरेलु हिंसा, जुवातासबाट सिर्जना हुने आर्थिक समस्या तथा अन्य असामाजिक गतिविधिबाट टाढा रहनुपर्छ। चाडपर्वको नाममा कसैको शान्ति, सुरक्षा र सम्मानमा आँच पुग्ने व्यवहार गर्नु हुँदैन।

पिङ खेल्दा, घरमा आगो बाल्दा, खाना पकाउँदा तथा बालबालिकालाई आतसबाजी वा जोखिमपूर्ण गतिविधिबाट टाढा राख्दा पनि विशेष सावधानी अपनाउनुपर्छ। आफ्नो र परिवारको सुरक्षालाई प्राथमिकता दिएर मनाइएको दशैं नै वास्तविक अर्थमा सुखद र स्मरणीय बन्न सक्छ।

विपद् र अभावमा परेकालाई नबिर्सौँ

दशैंको अवसरमा सबै परिवार समान परिस्थितिमा हुँदैनन्। कतिपय परिवार प्राकृतिक विपद्, बाढीपहिरो, दुर्घटना, रोगव्याधि, बेरोजगारी वा आर्थिक कठिनाइका कारण चाडपर्व मनाउनसमेत कठिन अवस्थामा हुन सक्छन्। यस्तो अवस्थामा समाजका सक्षम व्यक्ति, संघसंस्था, व्यवसायी तथा स्थानीय समुदायले सहयोगको भावना अघि बढाउनु आवश्यक छ।

अभावमा रहेका परिवारलाई खाद्यान्न, लत्ताकपडा वा आवश्यक सामग्री सहयोग गर्नु, एक्ला तथा ज्येष्ठ नागरिकको अवस्था बुझ्नु र समस्यामा परेका व्यक्तिलाई साथ दिनु दशैंको मानवीय सन्देशसँग जोडिएका काम हुन्। सानो सहयोगले पनि कसैको अनुहारमा मुस्कान ल्याउन सक्छ।

दशैंले हामीलाई आफ्ना लागि मात्र नभई अरूका लागि पनि सोच्न सिकाओस्। व्यक्तिगत खुसीलाई सामूहिक खुसीसँग जोड्न सके सामाजिक एकता, सद्भाव र सहयोगको संस्कार अझ बलियो बन्नेछ।

समृद्ध नेपाल र सुखी नेपालीको कामना

दशैंको अवसरमा देशको आर्थिक समृद्धि, सुशासन, रोजगारी सिर्जना, उद्यमशीलताको विकास र नागरिकको जीवनस्तर सुधारका लागि सकारात्मक सोच तथा जिम्मेवार व्यवहार आवश्यक छ। देशभित्रै अवसर सिर्जना गर्ने, उत्पादन र उद्यमलाई प्रोत्साहन गर्ने तथा स्थानीय व्यवसायलाई सहयोग गर्ने संस्कारले पनि समृद्धिको यात्रामा योगदान पुर्‍याउन सक्छ।

चाडपर्वले परिवारमा खुसी ल्याउनुका साथै समाजमा सहकार्य र राष्ट्रप्रतिको जिम्मेवारीबोध पनि बढाओस्। नेपाली समाजमा विद्यमान विभेद, वैमनस्य र निराशा कम हुँदै आपसी विश्वास, सद्भाव र सहकार्यको वातावरण बलियो बनोस्।

दशैंले सबैको जीवनमा नयाँ उत्साह, आत्मविश्वास र सकारात्मक ऊर्जा थपोस्। परिवारमा सुख, मनमा शान्ति, कर्ममा सफलता र समाजमा सद्भाव कायम रहोस्। हरेक नेपालीले आफ्नो संस्कृति र परम्पराप्रति गर्व गर्दै अरूको संस्कृति र आस्थाको सम्मान गर्ने वातावरण निर्माण होस्।

अन्त्यमा, बडादशैंले सम्पूर्ण नेपालीमा सुख, शान्ति, सुस्वास्थ्य, दीर्घायु, समृद्धि र सफलताको सञ्चार गरोस्। आपसी रिसराग, द्वेष र मनमुटाव बिर्सेर प्रेम, सद्भाव र भाइचाराको सम्बन्धलाई थप मजबुत बनाऔँ। चाडपर्वलाई मर्यादित, सुरक्षित, मितव्ययी र जिम्मेवार ढंगले मनाउँदै हाम्रो मौलिक संस्कृति र परम्पराको संरक्षण गरौँ।

सम्पूर्ण नेपाली दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीहरूमा बडादशैंको हार्दिक मंगलमय शुभकामना, दशैं भव्य बनोस्, सभ्य बनोस्, सुरक्षित बनोस् र सबैका लागि सुख, शान्ति तथा समृद्धिको आधार बनोस्।

अर्थसमाचार परिवार