काठमाडौं । अन्तर्राष्ट्रिय अनुभव हासिल गरेका नेपाली शेफहरूको ज्ञान, सीप र व्यावसायिक अनुभवलाई राष्ट्रको सम्पत्तिका रूपमा उपयोग गर्नुपर्नेमा सरोकारवालाले जोड दिएका छन्। उनीहरूका अनुसार यस्तो अनुभवलाई पर्यटन, आतिथ्य उद्योग, पाक–शिक्षा, अनुसन्धान तथा सीप हस्तान्तरणसँग जोड्न सके नेपाली पाक–कला र खाद्य संस्कृतिले विश्व बजारमा थप सशक्त पहिचान बनाउन सक्छ।

नेपालको पहिलो विश्वव्यापी परिकार सम्बन्धी शब्दकोश ‘फलाङ फुड डिक्सनरी’ का लेखक शिव न्यौपाने ले विदेश तथा स्वदेशमा अनुभव हासिल गरेका नेपाली शेफहरूको विशेषज्ञतालाई राष्ट्रिय विकाससँग जोड्न आवश्यक रहेको बताएका छन्। उनका अनुसार अनुभवी शेफहरूको ज्ञानलाई नीति निर्माण, पर्यटन प्रवर्द्धन, पाक–कूटनीति र शैक्षिक अनुसन्धानमा उपयोग गर्न सके नेपालको सांस्कृतिक पहिचानलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा थप मजबुत बनाउन सकिन्छ।

यही सन्दर्भमा चर्चित नेपाली शेफ घनश्याम कँडेल नेपाली पाक–कलालाई विश्वमञ्चमा स्थापित गर्ने अभियन्ताका रूपमा परिचित छन्। तीन दशकभन्दा बढी समयदेखि पाक–कला क्षेत्रमा सक्रिय कँडेलले नेपाली परम्परागत स्वादलाई जापान, भारत र थाइल्यान्डलगायतका एसियाली पाक–परम्परासँग सिर्जनात्मक रूपमा संयोजन गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा नेपाली भोजनको पहिचान विस्तार गर्दै आएका छन्।

बागलुङबाट सुरु भएको उनको व्यावसायिक यात्रा भारतमा पाक–कला तालिम र त्यसपछि जापानमा अन्तर्राष्ट्रिय अनुभवसँगै नयाँ उचाइमा पुगेको हो। उनले सन् २००७ मा जापानमा जीके कर्पोरेसन स्थापना गरी प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) तथा कार्यकारी शेफका रूपमा नेपाली तथा अन्य एसियाली परिकार प्रस्तुत गर्ने रेस्टुरेन्ट सञ्चालन गरिरहेका छन्।

रेस्टुरेन्ट व्यवसायसँगै शेफ कँडेलले नेपाली पाक–सम्पदाको संरक्षण र अभिलेखीकरणमा पनि योगदान पुर्‍याएका छन्। उनको पुस्तक ‘टिमुर – जोशका साथ तयारी गर्नुहोस्: बिहु नेपालदेखि हानेदा जापानसम्म एसियाली स्वादहरू’ (२०२५) तथा दीर्घकालीन परियोजना ‘भोजन लिपि मार्फत नेपाली परम्परागत परिकार, सामग्री, स्वाद र पाक–विधिलाई व्यवस्थित रूपमा दस्तावेजीकरण गर्ने प्रयास भइरहेको छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार नेपालको पाक–सम्पदा केवल खानासँग मात्र सीमित नभई संस्कृति, इतिहास, कृषि, पर्यटन र राष्ट्रिय पहिचानसँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको क्षेत्र हो। त्यसैले अन्तर्राष्ट्रिय अनुभव भएका नेपाली शेफहरूको ज्ञानलाई प्रशिक्षण, अनुसन्धान, पाठ्यक्रम विकास, पाक–कूटनीति तथा पर्यटन प्रवर्द्धनमा उपयोग गर्न सरकार, शैक्षिक संस्था, पर्यटन तथा आतिथ्य उद्योग र निजी क्षेत्रबीच सहकार्य आवश्यक रहेको उनीहरूको धारणा छ।

विश्वव्यापी प्रतिस्पर्धाको वर्तमान समयमा नेपाली पाक–कलाको संरक्षण, अनुसन्धान, नवप्रवर्तन र अन्तर्राष्ट्रिय प्रवर्द्धनलाई प्राथमिकता दिनुपर्नेमा जोड दिइएको छ। अनुभवी शेफहरूको सीप र अनुभवलाई राष्ट्रिय रणनीतिसँग जोड्न सके नेपाली परिकारले विश्व पाक–नक्सामा थप सशक्त स्थान बनाउनका साथै नेपालको पर्यटन, सांस्कृतिक कूटनीति र आर्थिक विकासमा समेत महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउने विश्वास व्यक्त गरिएको छ।