काठमाडौँ, ३० असार । मंगलबार (जुलाई १४, २०२६) असार कृष्ण पक्षको औंसी तिथि परेको छ। हिन्दू धर्ममा मंगलबारलाई भगवान् श्रीगणेशको विशेष पूजा–आराधना गर्ने दिनका रूपमा मानिन्छ। यस दिन श्रद्धापूर्वक गणेशको पूजा, व्रत र मन्त्रजप गरेमा सुख, शान्ति, समृद्धि तथा मनोकामना पूरा हुने धार्मिक विश्वास छ।
.gif)
कुनै पनि शुभ कार्य प्रारम्भ गर्नुअघि सर्वप्रथम भगवान् गणेशको पूजा गर्ने परम्परा रहिआएको छ। विघ्नबाधा हटाउने, बुद्धि र ज्ञान प्रदान गर्ने देवताका रूपमा गणेशलाई ‘विघ्नहर्ता’ तथा ‘बुद्धिका देवता’ मानिन्छ।
गणेश पूजा गर्ने विधि
धर्मशास्त्रमा भगवान् गणेशको पूजा १६ उपचार (षोडशोपचार) अनुसार गर्ने उल्लेख छ। यसमा—
आह्वान
आसन
पाद्य
अर्घ
आचमन
स्नान
वस्त्र
गन्ध
पुष्प
अक्षता
धूप
दीप
नैवेद्य
ताम्बूल
दक्षिणा
आरती तथा परिक्रमा
समावेश छन्। पूजा गर्नुअघि शुद्ध मनले संकल्प लिनुपर्ने धार्मिक मान्यता छ।
मंगलबार के नगर्ने?
धर्मग्रन्थका अनुसार मंगलबार केही कार्य नगर्नु शुभ मानिन्छ। यस दिन—
मासु तथा माछा सेवन नगर्ने,
मदिरा सेवन नगर्ने,
कुखुरा वा अन्य पक्षीको हत्या नगर्ने,
उत्तम मानिन्छ। यस्ता कार्यले मानसिक अशान्ति, आर्थिक हानि तथा क्रोध बढ्ने धार्मिक विश्वास रहेको छ।
किन प्रिय छ गणेशलाई लड्डु?
पद्मपुराणमा उल्लेख भएअनुसार एकपटक माता पार्वतीले अमृतबाट बनेको दिव्य लड्डु आफ्ना पुत्र गणेश र कुमार (कार्तिकेय) मध्ये योग्यलाई दिने निर्णय गरिन्। सबै तीर्थको भ्रमण गरेर आउनेलाई लड्डु दिने सर्त राखिएपछि कार्तिकेय तीर्थयात्रामा निस्किए भने गणेशले आफ्ना माता–पिताकै परिक्रमा गरे।
यसबाट प्रसन्न हुँदै पार्वतीले मातापिताको सेवा नै सबै तीर्थभन्दा श्रेष्ठ भएको बताइन् र लड्डु गणेशलाई अर्पण गरिन्। त्यसयता लड्डु भगवान् गणेशको प्रिय नैवेद्यका रूपमा मानिँदै आएको छ।
गणेशका नामको अर्थ
धार्मिक मान्यताअनुसार ‘ग’ को अर्थ बुद्धि र ‘ण’ को अर्थ ज्ञान हो। त्यसैले गणेशलाई बुद्धि, विवेक र ज्ञानका प्रतीक मानिन्छ। उहाँका प्रमुख नामहरूमा विघ्नेश्वर, विनायक, गणनायक र गजानन रहेका छन्।
गणेश पूजा गर्दा जपिने ११ मन्त्र
श्री गणेशाय नमः
ॐ श्री गणेशाय नमः
गं गणपतये नमः
ॐ गं गणपतये नमः
ॐ गं ॐ गणाधिपतये नमः
ॐ सिद्धिविनायकाय नमः
ॐ गजाननाय नमः
ॐ एकदन्ताय नमो नमः
ॐ लम्बोदराय नमः
ॐ वक्रतुण्डाय नमो नमः
ॐ गणाध्यक्षाय नमः
धार्मिक विश्वासअनुसार यी मन्त्र श्रद्धापूर्वक जप गर्दा भगवान् गणेश प्रसन्न भई भक्तको जीवनमा सुख, सफलता र मंगल प्रदान गर्नुहुन्छ।
