सिन्धुपाल्चोक १५ वैशाख । सिन्धुपाल्चोकको बाह्रबिसे क्षेत्रमा ४६ मेगावाट क्षमताको भोटेकोशी–५ जलविद्युत आयोजना औपचारिक रूपमा सुरु भएको छ। “सिन्धुको पानी, सिन्धुपाल्चोककै लगानी” भन्ने अवधारणा सहित अघि बढाइएको यो आयोजना कालिका इनर्जी लिमिटेडद्वारा निर्माण भइरहेको हो।
.gif)
आयोजनाले विद्युत् उत्पादनसँगै स्थानीय विकास, रोजगारी सिर्जना, वातावरण संरक्षण र दीर्घकालीन आर्थिक समृद्धिलाई लक्षित गरेको छ। जलविद्युत व्यवसायी मोहनविक्रम कार्कीका अनुसार यो आयोजना स्थानीय स्रोत र जनसहभागितालाई केन्द्रमा राखेर अघि बढाइएको छ।
प्राविधिक रूपमा सुरक्षित बनाउन रक क्लास (भू–गर्भीय अवस्था) को विस्तृत अध्ययन गरी बस्तीमा कुनै जोखिम नपर्ने गरी डिजाइन गरिएको जनाइएको छ। साथै, सबै कानुनी, प्राविधिक र प्रशासनिक प्रक्रिया पूरा भइसकेको छ।
आयोजनाले बाह्रबिसे बजार, कल्लेरी, खरिबोटे, जम्बू, नेपालगाउँ, सिरिसे र सिगार्चे लगायत प्रभावित क्षेत्रका स्थानीयसँग सहमति गरिसकेको छ। अतिप्रभावित घरधुरीको सर्वेक्षण समेत सम्पन्न भइसकेको छ र आवश्यक परे थप सहमति गर्न तयार रहेको जनाएको छ।
खानेपानीमा असर नपरोस् भनेर वैकल्पिक योजना सञ्चालन गर्ने प्रतिबद्धता गरिएको छ। साथै, हिउँदमा पनि खोलामा कम्तीमा २० प्रतिशत पानी निरन्तर बग्ने व्यवस्था मिलाइएको छ।
निर्माण चरणमै ८० भन्दा बढी स्थानीय युवालाई रोजगारी दिइएको छ भने उपकरण र सामग्री सकेसम्म स्थानीयबाटै खरिद गरिँदा स्थानीय व्यवसाय पनि लाभान्वित भएका छन्।
सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण पक्षका रूपमा स्थानीय बासिन्दालाई १० प्रतिशत शेयर सुनिश्चित गरिएको छ। साथै, संस्थापक शेयरमा समेत स्थानीयलाई प्राथमिकता दिइनेछ।
यो आयोजना ३० वर्षपछि नेपाल सरकारलाई निःशुल्क हस्तान्तरण गरिनेछ र सञ्चालन अवधिभर कर तथा रोयल्टीमार्फत सरकार तथा स्थानीय तहले आम्दानी प्राप्त गर्नेछन्।
समग्रमा, भोटेकोशी–५ आयोजना केवल ऊर्जा उत्पादनको माध्यम मात्र नभई स्थानीय सहभागिता र आर्थिक रूपान्तरणको एक महत्वपूर्ण आधारका रूपमा अघि बढेको देखिन्छ।
