काठमाडौं, पछिल्लो समय डिजिटल कारोबारमा उल्लेखनीय वृद्धि हुँदै गएको छ। बैंकिङ एप, मोबाइल वालेट, अनलाइन सपिङ, QR कोड भुक्तानी जस्ता विद्युतीय माध्यम प्रयोगकर्ता बीच लोकप्रिय बन्दै गएका छन्। यति धेरै सहजता ल्याएको यो प्रणालीसँगै ठगीको जोखिम पनि उस्तै रूपमा बढिरहेको छ।
.gif)
साइबर सुरक्षासँग सम्बन्धित निकायहरूले चेतावनी दिँदै आएका छन् कि प्रयोगकर्ताहरू सधैं सतर्क रहनु आवश्यक छ, नत्र तिनीहरू सजिलै साइबर ठगीको शिकार बन्न सक्छन्।
ठगीका सामान्य तरिका
- नक्कली फोन वा म्यासेज मार्फत OTP माग्नेः ठगहरूले बैंक वा वालेट कम्पनीको नाममा फोन वा म्यासेज गरेर OTP माग्ने गर्छन्।
- फेसबुक, इन्स्टाग्राम मार्फत फेक अफरः अत्यन्तै सस्तो दरमा सामान दिने भनी लिंक पठाउने र भुक्तानी गराइसकेपछि सम्पर्क बिहीन हुने।
- QR कोड मार्फत पैसा झिक्नेः ‘पैसा पठाउन’ भनेर QR कोड पठाउने तर त्यो ‘पैसा झिक्ने’ कोड हुने।
- नक्कली अनलाइन सपिङ साइटहरूः आकर्षक वेबसाइट मार्फत सामान बेच्ने नाटक गरी भुक्तानी लिएर सामान नपठाउने।
विद्युतीय ठगीबाट बच्ने उपायहरू
- OTP वा पासवर्ड कसैलाई नदिनुहोस्ः कुनै पनि संस्था तपाईंको व्यक्तिगत जानकारी (OTP, पासवर्ड, पिन) फोन वा म्यासेज मार्फत कहिल्यै माग्दैन।
- QR कोड स्क्यान गर्दा सावधानी अपनाउनुहोस्ः QR कोड स्क्यान गर्दा त्यस्तो कोड हो कि होइन, बुझेर मात्र प्रयोग गर्नुहोस्।
- फेक अफर र लिंकप्रति सचेत रहनुहोस्ः अनजान लिंकमा क्लिक नगर्नुहोस्, विशेषगरी अनपहिचान स्रोतबाट आएको लिंक।
- दुई तहको प्रमाणीकरण (Two-Factor Authentication) अनिवार्य गर्नुहोस्।
- बैंक तथा वालेटको आधिकारिक एप मात्र प्रयोग गर्नुहोस्ः Google Play Store वा App Store बाट मात्र डाउनलोड गर्नुहोस्
- अनलाइन खरिदमा नगदबाट भुक्तानी गर्न सकिने भए त्यही विकल्प रोज्नुहोस्।
- कुनै पनि शंका लागेमा तुरुन्तै सम्बन्धित बैंक, ई–वालेट सेवा प्रदायक वा साइबर ब्युरोलाई सम्पर्क गर्नुहोस्।
