येँ, १२ कौलाथ्व । दुर्लभ हिउँचितुवाया संरक्षण यायेत जनचेतना अभिवृद्धि यायेगु तातुनालिसें २३ अक्टोबरय् अन्तरराष्ट्रिय हिउँ चितुवा दिवस हनी ।
‘उच्च हिमाली पारिस्थितिकीय प्रणालीया संरक्षक, हिमचितुवाया संरक्षण’ नारा ज्वनाः थुगुसीया हिउँ चितुवा दिवस विश्वन्यंकं हंगु खः । नेपाललिसें विश्वया १२ गू देशय् जक दइपिं हिउँचितुवा स्वच्छ हिमाली पर्यावरणया सूचक धाइ ।
हिउँचितुवा नेपाल, अफगानिस्तान, भूटान, चीन, काजकिस्तान, किर्गिस्तान, भारत, मङ्गोलिया, रसिया, पाकिस्तान, ताजकिस्तान व उज्वेकिस्तानय् लुइकेफइ ।
कृषि, वन नापं पर्यावरण मन्त्रालयया लिपांगु तथ्याङ्ककथं नेपालय् हिउँचितुवाया ल्याः ३९७ दु । विश्वया कुल निगू प्रतिशत हिउँचितुवाया बासस्थान जूगु नेपालय् १० प्रतिशत हिउँचितुवा लुयावःगु खः ।
नेपाःया उच्च हिमाली क्षेत्रया ३० द्वः व ५०० वर्गकिमी क्षेत्रफलय् थुमि बासस्थान खः । विश्वय् थौंकन्हय् प्यद्वःनिसें न्हय्द्वःया ल्याखय् हिउँचितुवा दूगु अनुमान यानातःगु खः ।
.gif)
राष्ट्रिय निकुञ्ज नापं वन्यजन्तु संरक्षण विभागया वरिष्ठ इकोलोजिष्ट हरिभद्र आचार्यं जलवायु ह्यूपालं यानाः अप्वः असर लाःगु अवस्थाय् उच्च हिमाली क्षेत्रय् बासस्थान जूगु हिउँचितुवाया जीवनचक्र लिसें दैनिकी प्रभावित जुइगु स्वाभाविक खः धयादिल ।
वय्कःया कथं थुमिगु बासस्थानय् वःगु ह्रासं हिउँचितुवाया नसा प्रजातिइ कमी जुयाब्यूबलय् नसाय् अभाव जुइगु हाथ्या अप्वःगु खः । हिउँचितुवायात ‘आइयुसिएन’पाखें विश्वव्यापी जोखिमया ल्याखं ह्याउँगु धलखय् तयाः सूचीबद्ध यानातःगु खः । थुमित च्वापुगुँया रानी नं धाइ । हिउँचितुवा मछालीगु प्रकृतिया जुइ । उकिं थुमित लुइके थाकुइ ।
पर्यावरण मन्त्रालयं हिउँचितुवाया संरक्षणयात प्राथमिकताय् तयाः ‘हिउँचितुवा संरक्षण व कार्ययोजना (२०२४–२०३०)’ तयार यानाः कार्यान्वयनय् हःगु खः । हिउँचितुवा सामान्यकथं समुद्री सतहं ५४० निसें न्याद्वः मिटर उचाइलय् लुयावइ ।
तथ्याङ्ककथं पूर्वी नेपाःया तुलनाय् पश्चिमय् अप्वः ल्याखय् हिउँचितुवा दु । हिउँचितुवा तःधिकःपिं भौचाया प्रजातिमध्ये दकसिबे कम अध्ययन याःपिं प्राणी खः ।
