एजेन्सी । जापानको येन एक महिनाअघि आधिकारिक हस्तक्षेप निम्त्याएको स्तरमा पुनः पुगेपछि बजारले आफ्नो कमजोर मुद्राको रक्षा गर्ने टोकियोको बाँकी आर्थिक क्षमता र राजनीतिक इच्छाशक्तिको लेखाजोखा गरिरहेका छन् ।जापानले अप्रिलको अन्त्य र मे महिनाको सुरुमा येन खरिद गर्ने हस्तक्षेपका धेरै चरणहरूमा करिब ६३ अर्ब डलर खर्च गरेको आशंका गरिएको छ । यो उसको १० खर्ब डलरको कोषको एक सानो अंश मात्र हो ।तर व्यापारीहरूका अनुसार, ती सबै वा अधिकांश रकम खर्च गर्नु अव्यावहारिक छ । र येनको विरुद्धमा सट्टेबाजीहरू पुनः बढ्दै जाँदा अधिकारीहरूले बजारलाई सतर्क राख्ने प्रयास गर्नेछन् ।

‘विदेशी सञ्चिति जति खुम्चिँदै जान्छ जापान सट्टेबाजहरूका लागि उति नै कमजोर देखिन्छ,’ मित्सुबिशी यूएफजे मोर्गन स्टेनली सेक्युरिटिजका मुख्य विदेशी मुद्रा रणनीतिकार दाइसाकु उएनोले भने । येन बिक्रीको दबाब कम हुने कुनै संकेत नदेखिएकाले अधिकारीहरू र बजारबीचको मनोवैज्ञानिक युद्ध जारी रहने देखिन्छ ।येन खरिद गर्न गरिने हस्तक्षेपका लागि विदेशी सम्पत्ति बेच्नुपर्ने हुन्छ जुन जापानसँग अप्रिलको अन्त्यमा करिब १० खर्ब डलर थियो । बैंक अफ जापानको मुद्रा बजार तथ्यांकको गणनाको आधारमा अप्रिल र मेको कार्यहरूमा प्रयोग गरिएको करिब १०० खर्ब येन घटाउँदा करिब १५ सय खर्ब येन बाँकी रहन्छ जुन गोल्डम्यान स्याक्सकी अर्थशास्त्री युरिको तानाकाका अनुसार लगभग ३० पटकको हस्तक्षेपका लागि पर्याप्त छ ।

तर, जापानको सबै विदेशी सम्पत्ति खर्च गर्नु सम्भव हुने छैन । विशेषगरी, यसले अमेरिकी ट्रेजरीको मूल्यमा नकारात्मक असर पार्नेछ जबकि यस्तो समयमा अमेरिकाको सहयोग महत्त्वपूर्ण हुन्छ । अमेरिकी ट्रेजरीले कथित रेट चेक गरेको थियो जसले जनवरीमा डलर–येन दरलाई तल झार्न मद्दत गरेको थियो ।कुनै पनि हस्तक्षेपको प्रभावलाई कायम राख्न अमेरिकी समझदारी महत्त्वपूर्ण रहेको एनएलआई रिसर्च इन्स्टिच्युटका वरिष्ठ अर्थशास्त्री ताकेशी उएनोले भने । वाशिङटनले यस्तो गतिविधिलाई रोक्ने प्रयास गरेमा यसले येनको सट्टेबाजीपूर्ण बिक्रीलाई निम्त्याउन सक्छ ।हस्तक्षेपमा अर्को सम्भावित अवरोध भनेको अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोषको एक मापदण्ड हो जस अनुसार बजारमा बारम्बार हस्तक्षेप गर्ने देशले आफ्नो स्वतन्त्र विनिमय दरको हैसियत गुमाउने जोखिम हुन्छ । तर, मुख्य मुद्रा कूटनीतिज्ञ अत्सुशी मिमुराले आईएमएफका नियमहरूले सरकारले कतिपटक हस्तक्षेप गर्न सक्छ भन्ने कुरामा कुनै अवरोध नगर्ने बताएका छन् ।

‘अत्यधिक उतारचढावलाई नियन्त्रण गर्नु प्राथमिकता हो भन्ने बुझाइ छ,’ आओजोरा बैंकका मुख्य बजार रणनीतिकार अकिरा मोरोगाले भने । जापानले आफ्नो स्वतन्त्र विनिमय दरको वर्गीकरण गुमाए पनि मलाई लाग्दैन उनीहरूले यसको कुनै वास्ता गर्नेछन्,’ उनले थपे ।बिहीबार येन १५९.६५ मा झरेको थियो । यो अप्रिल ३० यताकै सबैभन्दा कमजोर अवस्था हो जब जापानले झन्डै दुई वर्षमा पहिलोपटक हस्तक्षेप गरेको आशंका गरिएको थियो । अर्थ मन्त्रालयले अप्रिल २८ देखि विदेशी विनिमय हस्तक्षेपमा खर्च गरिएको कुल रकम शुक्रबार घोषणा गर्ने तालिका छ ।जापानकी अर्थमन्त्री सात्सुकी कातायामाले शुक्रबार आफ्नो निकायले हस्तक्षेप गरे वा नगरेको भन्ने विषयमा पुनः टिप्पणी गर्न अस्वीकार गरिन् र अधिकारीहरू निर्णायक कदम चाल्न तयार रहेको कुरा दोहोर्याइन् ।तीन महिना लामो पश्चिम एसिया संकटले येनलाई नराम्ररी प्रभावित गरेको छ जसमा बढ्दो ऊर्जा मूल्यले लगभग सबै तेल आयात गर्ने जापानलाई ठूलो व्यापारिक झट्का दिएको छ । यसले बैंक अफ जापानको ब्याजदर बढाउने सतर्क दृष्टिकोण र प्रधानमन्त्री सानाए ताकाइचीको नेतृत्वमा विस्तारित वित्तीय प्रोत्साहनको अपेक्षाका बीच पहिले नै कमजोर भइरहेको प्रवृत्तिलाई अझ खराब बनाएको छ ।