काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकले २०८३ भदौ मसान्त अर्थात् सन् २०२६ सेप्टेम्बर मध्यसम्मको बैंकिङ तथा वित्तीय तथ्यांक सार्वजनिक गरेको छ। राष्ट्र बैंकको ‘बैंकिङ एन्ड फाइनान्सियल स्टाटिस्टिक्स’ प्रतिवेदनअनुसार बैंक तथा वित्तीय संस्थाको कुल निक्षेपको तुलनामा कुल कर्जा अनुपात ७१.८४ प्रतिशत रहेको छ भने निक्षेप–कर्जा (सीडी) अनुपात ७१.२१ प्रतिशत रहेको छ।

प्रतिवेदनअनुसार बैंक तथा वित्तीय संस्थाको कुल निक्षेप कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (जीडीपी) को १२६.९७ प्रतिशत बराबर रहेको छ। त्यस्तै, कुल कर्जा जीडीपीको ९१.२२ प्रतिशत रहेको छ। यी सूचकले अर्थतन्त्रमा बैंकिङ क्षेत्रको निक्षेप संकलन तथा कर्जा प्रवाहको अवस्थालाई देखाउँछन्।

खराब कर्जाको अनुपात ५.६६ प्रतिशत

राष्ट्र बैंकको तथ्यांकअनुसार बैंक तथा वित्तीय संस्थाको कुल कर्जामा निष्क्रिय कर्जा (एनपीएल) को अनुपात ५.६६ प्रतिशत रहेको छ। वर्गअनुसार हेर्दा ‘क’ वर्गका बैंकको निष्क्रिय कर्जा अनुपात ५.५६ प्रतिशत, ‘ख’ वर्गका संस्थाको ५.७७ प्रतिशत र ‘ग’ वर्गका संस्थाको ९.८९ प्रतिशत रहेको छ।

त्यस्तै, कुल कर्जाको तुलनामा कर्जा नोक्सानी व्यवस्थापन (लोन लस प्रोभिजनिङ) अनुपात समग्रमा ५.७६ प्रतिशत रहेको छ। वञ्चित क्षेत्र कर्जा अनुपात भने ५.२७ प्रतिशत रहेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।

तरल सम्पत्ति अनुपात ३७.५८ प्रतिशत

प्रतिवेदनअनुसार बैंक तथा वित्तीय संस्थाको कुल निक्षेपको तुलनामा कुल तरल सम्पत्तिको अनुपात ३७.५८ प्रतिशत रहेको छ। कुल निक्षेपको तुलनामा नगद तथा बैंक मौज्दातको अनुपात ७.४७ प्रतिशत र सरकारी सुरक्षणपत्रमा गरिएको लगानीको अनुपात १३.६३ प्रतिशत रहेको छ।

पूँजी पर्याप्ततासम्बन्धी सूचकमा कुल जोखिम भारित सम्पत्ति (आरडब्ल्यूए) को तुलनामा कुल पूँजी अनुपात १२.६४ प्रतिशत रहेको छ। त्यस्तै, कोर पूँजी अनुपात ९.८२ प्रतिशत रहेको राष्ट्र बैंकको तथ्यांकले देखाएको छ।

६३ सयभन्दा बढी शाखा

वित्तीय पहुँचसम्बन्धी विवरणअनुसार भदौ मसान्तसम्म नेपालमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाका कुल ५३ संस्था रहेका छन्। तीमध्ये ‘क’ वर्गका २०, ‘ख’ वर्गका १७ र ‘ग’ वर्गका १६ संस्था छन्।

प्रतिवेदनअनुसार बैंक तथा वित्तीय संस्थाका शाखा संख्या ६ हजार ३११ पुगेको छ। त्यस्तै, निक्षेप खाताको संख्या ६ करोड ४० लाख ८ हजार ७६७ र कर्जा खाताको संख्या २० लाख ५२ हजार २६२ रहेको छ।

मोबाइल बैंकिङ सेवा प्रयोग गर्ने ग्राहकको संख्या ३ करोड ४ लाख ७३ हजार ६९० पुगेको छ भने इन्टरनेट बैंकिङ प्रयोगकर्ताको संख्या २५ लाख १५ हजार ८०३ रहेको छ। एटीएमको संख्या ५ हजार ९८, डेबिट कार्डको संख्या १ करोड ३७ लाख ७७ हजार ३४ र क्रेडिट कार्डको संख्या ३ लाख ३९ हजार ३९३ रहेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।

त्यस्तै, शाखारहित बैंकिङ केन्द्रको संख्या ६३६ र त्यसका ग्राहकको संख्या २ लाख ५९ हजार ५८४ रहेको छ।

निक्षेपमा औसत ब्याजदर ३.११ प्रतिशत

राष्ट्र बैंकको तथ्यांकअनुसार निक्षेपमा भारित औसत ब्याजदर ३.११ प्रतिशत रहेको छ। निक्षेपको प्रकारअनुसार बचतमा औसत ब्याजदर २.८२ प्रतिशत, मुद्दती निक्षेपमा ४.८२ प्रतिशत र कल निक्षेपमा ०.४९ प्रतिशत रहेको छ।

त्यस्तै, कर्जामा भारित औसत ब्याजदर ६.३८ प्रतिशत रहेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।

बैंकिङ क्षेत्रका सूचकले देखाएको अवस्था

राष्ट्र बैंकको भदौ मसान्तसम्मको तथ्यांकले निक्षेप, कर्जा प्रवाह, तरलता, पूँजी पर्याप्तता, वित्तीय पहुँच तथा ब्याजदरसम्बन्धी अवस्थाको चित्र प्रस्तुत गरेको छ। यी सूचकले बैंकिङ क्षेत्रको समग्र अवस्था विश्लेषण गर्न तथा वित्तीय नीति र व्यावसायिक निर्णयका लागि आधार उपलब्ध गराउन सहयोग गर्छन्।

प्रतिवेदनमा उल्लेखित तथ्यांक आर्थिक वर्ष २०८३।८४ को भदौ मसान्तसम्मको अवस्थासँग सम्बन्धित छन्। ब्याजदर तथा अन्य वित्तीय सूचक समयअनुसार परिवर्तन हुन सक्ने भएकाले पछिल्लो अवस्था विश्लेषण गर्दा राष्ट्र बैंकका अद्यावधिक विवरणलाई समेत ध्यान दिनुपर्ने हुन्छ।